ชีวิตของเด็กเต็มไปด้วยการเปลี่ยนแปลงและไม่แน่นอน ตั้งแต่เรื่องทั่วไปในชีวิตประจำวัน เช่น ฝนตกทำให้ไม่ได้ออกไปวิ่งเล่น หรือการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ เช่น การย้ายโรงเรียน การเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมและสมาชิกในครอบครัว รวมถึงบรรยากาศของความตึงเครียดและความไม่มั่นคงจากผู้ใหญ่ก็ล้วนเป็นความไม่แน่นอนที่เด็กๆ รู้สึกได้เช่นกัน

เมื่อเจอสถานการณ์ที่เปลี่ยนไป เด็กมักส่งสัญญาณบางอย่าง เช่น งอแง หงุดหงิด ถอนตัว หรือกลัวโดยไม่รู้สาเหตุ การ สอนลูกรับมือกับความไม่แน่นอน จึงเป็นทักษะสำคัญ โดยเฉพาะในยุคที่การเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นได้ง่าย เด็กที่ไม่รู้วิธีจัดการอารมณ์ของตัวเอง อาจเกิดความเครียดสะสมหรือไม่กล้าลองสิ่งใหม่

แต่คุณพ่อคุณแม่อาจไม่รู้ว่าจะเริ่มต้น สอนลูกรับมือกับความไม่แน่นอน อย่างไรดี เพราะแม้แต่ผู้ใหญ่เองก็ยังรู้สึกไม่มั่นคงเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นในชีวิตได้ แต่งานวิจัยด้านอารมณ์เด็กยืนยันว่า เด็กจะเรียนรู้วิธีรับมือกับความไม่แน่นอนได้ดีขึ้น หากมีผู้ใหญ่หรือคุณพ่อคุณแม่ช่วยเป็นที่พึ่งและเป็นแบบอย่างในการตั้งสติและจัดการอารมณ์อย่างเหมาะสม

1. เริ่มจากการยอมรับความรู้สึก

เมื่อคุณพ่อคุณแม่เห็นว่าลูกกำลังกังวลหรือรู้สึกไม่มั่นใจ สิ่งสำคัญคือการยอมรับความรู้สึกของเขา แทนที่จะรีบปลอบว่า ‘ไม่เป็นไร’ หรือหาทางแก้ปัญหาให้ทันที ลองฟังลูกพูดอย่างตั้งใจ พูดคุยเพื่อเข้าใจว่าในใจของลูกกำลังเกิดอะไรขึ้น คุณพ่อคุณแม่อาจบอกลูกว่า การรู้สึกแบบนี้เป็นเรื่องธรรมดา ทุกคนก็เคยผ่านความกังวลหรือความไม่แน่นอนเหมือนกัน และยืนยันให้เขามั่นใจว่าเราจะอยู่เคียงข้างเสมอ เพียงแค่การรับฟังและเข้าใจ ก็ช่วยให้ลูกอุ่นใจขึ้นมากแล้ว

2. สอนให้โฟกัสที่สิ่งที่ลูกทำได้แทน

ชีวิตคนเราเต็มไปด้วยเรื่องที่อยู่นอกเหนือการควบคุม เช่น ฝนตก รถติด และทำอะไรตามที่ตั้งใจเอาไว้ไม่ได้  แต่คุณพ่อคุณแม่สามารถสอนลูกให้โฟกัสกับสิ่งที่ตัวเองทำได้ เช่น ลองถามลูกว่าถ้าวันนี้ฝนตกทำให้ไม่ได้ไปเล่นนอกบ้าน ลูกอยากทำอะไรแทน

การเตรียมแผนสำรองหรือให้ความสำคัญกับสิ่งที่ตัวเองทำได้เองจะช่วยให้ลูกรับมือกับความไม่แน่นอนได้ดีขึ้น เพราะลูกจะได้เรียนรู้ว่าต่อให้อะไรไม่เป็นอย่างที่ต้องการ แต่ก็ยังมีพื้นที่ให้ลูกได้ทำสิ่งใหม่ๆ เสมอ

3. สร้างความรู้สึกว่าลูกยังควบคุมบางอย่างได้

ในวันที่ทุกอย่างดูวุ่นวายหรือเกินกว่าที่ลูกจะรับมือได้ คุณพ่อคุณแม่สามารถช่วยชี้ให้เห็นว่ายังมีบางเรื่องที่ลูกสามารถควบคุมได้ เช่น เลือกว่าจะทำการบ้านวิชาไหนก่อน หรือเลือกว่าจะเล่นของเล่นชิ้นไหน การเปิดโอกาสให้ลูกได้มีสิทธิ์ตัดสินใจเล็กๆ น้อยๆ เหล่านี้ จะทำให้ลูกรู้สึกว่าตัวเองมีพลัง และพร้อมที่จะเผชิญสิ่งใหม่ๆ ด้วยใจที่มั่นคงขึ้น

นอกจากนี้อีกสิ่งหนึ่งที่ช่วยให้ลูกเผชิญความไม่แน่นอนได้ดีขึ้น คือการรู้สึกว่าตัวเองยังมีพื้นที่ที่ควบคุมได้บ้าง การรักษากิจวัตรประจำวันที่ค่อนข้างคงที่ เช่น เวลากินข้าว เวลานอน หรือช่วงเวลาครอบครัว จะทำให้ลูกมีความมั่นคงในใจมากขึ้น เมื่อเรื่องสำคัญในชีวิตเป็นสิ่งที่คาดเดาได้ เด็กๆ ก็จะมีพลังใจในการรับมือกับความเปลี่ยนแปลงอื่นๆ ที่คาดไม่ถึง

4. นิทานคือบทเรียนมหัศจรรย์

อีกวิธีหนึ่งที่ช่วยให้ลูกเข้าใจและรับมือกับความไม่แน่นอนได้ง่ายขึ้น คือการใช้นิทานเล่าเรื่อง คุณพ่อคุณแม่สามารถเลือกเรื่องราวที่มีตัวละครเผชิญกับเหตุการณ์ที่ไม่คาดคิด เช่น ตัวละครที่ต้องย้ายบ้าน เดินทางไกล เจอสถานการณ์ที่ไม่ได้เป็นไปตามที่หวัง หรือแม้แต่ความไม่แน่นอนของชีวิต แล้วค่อยเล่าว่าตัวละครนั้นรู้สึกอย่างไร และเขาผ่านมันมาได้ด้วยวิธีไหน

เมื่อลูกฟังนิทาน ลูกจะค่อยๆ ซึมซับว่าความไม่แน่นอนเป็นเรื่องปกติของชีวิต และยังเห็นภาพว่ามีหลายวิธีที่จะรับมือกับมันได้ การใช้นิทานแบบนี้ไม่เพียงแต่ทำให้เรื่องยากๆ ฟังดูเข้าใจง่าย แต่ยังช่วยให้ลูกได้เรียนรู้ผ่านจินตนาการ และนำมาปรับใช้กับชีวิตจริงของตัวเองได้ด้วย

5. พ่อแม่รับมือได้ ลูกก็ซึบซับ

เด็กๆ มักเรียนรู้จากสิ่งที่เห็นมากกว่าสิ่งที่ได้ยิน คุณพ่อคุณแม่ไม่จำเป็นต้องสอนด้วยคำพูดเพียงอย่างเดียว แต่สามารถทำให้ลูกเห็นเป็นตัวอย่างจริงๆ เช่น เวลาที่คุณพ่อคุณแม่เครียดหรือรู้สึกกดดัน ลองพูดออกมาอย่างตรงไปตรงมาว่า “วันนี้แม่เครียดจัง แต่แม่จะลองหายใจลึกๆ แล้วพักสักนิด” การที่ลูกได้เห็นคุณพ่อคุณแม่จัดการความรู้สึกของตัวเองอย่างเปิดเผย จะช่วยให้เขาเรียนรู้ว่าความรู้สึกเหล่านี้ไม่ได้น่ากลัว และเรามีวิธีรับมือได้

อ้างอิง
healthychildren.org
emotionfocused