ย้อนกลับไปหลายปีก่อน การพูดถึง AI หรือปัญญาประดิษฐ์อาจเหมือนเป็นเรื่องเทคโนโลยีที่ไกลตัว แต่ปัจจุบัน ปฏิเสธไม่ได้เลยว่าทุกวันนี้ AI กลับกลายเป็นเครื่องมือที่เข้าถึงง่ายและใช้ได้จริงในชีวิตประจำวัน ไม่ว่าจะช่วยทำหน้าที่หาข้อมูล คำตอบ ช่วยจัดการงานต่างๆ ไปจนถึงอุปกรณ์อัจฉริยะภายในบ้านที่ถูกควบคุมด้วย AI จนมีคำกล่าวว่า AI กำลังจะเข้ามาแย่งงานของมนุษย์ได้อย่างสมบูรณ์ไนไม่ช้า

ในมุมของพ่อแม่และครอบครัว หลายคนอาจนึกไม่ออกว่า AI จะสามารถเข้ามาแย่งงานหรือแทนที่คุณพ่อคุณแม่ได้อย่างไร (แม้คุณแม่หลายคนอาจจะอยากบอกว่า ช่วยมาแย่งหน้าที่ฉันบ้างก็ดี) แต่ความจริงก็คือ ทุกวันนี้ AI เริ่มเข้ามามีบทบาทในชีวิตเด็กๆ และช่วยทำหน้าที่แทนคุณพ่อคุณแม่มากขึ้น เช่น ช่วยเล่านิทาน แต่งนิทานเรื่องใหม่ๆ ช่วยทำการบ้าน ตอบคำถาม หรือแม้แต่เป็นเครื่องมือสอนภาษาได้อย่างไม่มีข้อจำกัด เรียกได้ว่าการให้ AI ช่วยเลี้ยงลูก อาจไม่ใช่เรื่องเพ้อฝันเกินจริงอีกต่อไปแล้ว

แม้จะ AI จะไม่มีทางให้ความรัก ความผูกพัน และสร้างสายสัมพันธ์ในครอบครัวได้เหมือนคุณพ่อคุณแม่ แต่เราก็ปฏิเสธไม่ได้ว่าการมี AI ช่วยเลี้ยงลูก ก็ช่วยให้คุณพ่อคุณแม่มีเครื่องมือดีๆ ไว้คอยรับมือกับภารกิจอันแสนยุ่งเหยิงมากขึ้น เพิ่มโอกาสให้ลูกได้เรียนรู้สิ่งใหม่ๆ มากขึ้น แต่ถึงอย่างนั้น คุณพ่อคุณแม่ก็ต้องระมัดระวัง ไม่ปล่อยให้ AI เข้ามามีบทบาทและอิทธิพลในชีวิตลูกมากเกินไป

AI อาจทำตัวเป็นพ่อแม่แบบเฮลิคอปเตอร์

ข้อควรระวังก็คือ AI อาจทำตัวเป็นพ่อแม่แบบเฮลิคอปเตอร์ที่คอยดูแลลูกทุกฝีก้าว ไม่ปล่อยให้ลูกได้ลองผิดพลาดด้วยตัวเอง เมื่อมีคำถามก็ต้องมีคำตอบในทันที ทุกปัญหามีวิธีแก้แบบพร้อมใช้ จนลูกไม่ต้องใช้ทักษะการคิดวิเคราะห์ หรือแก้ปัญหาด้วยตัวเอง

แต่ถึงอย่างนั้น การปล่อยให้ AI คอยจัดการทุกสิ่งให้ ไม่ว่าจะเป็น การจัดตารางตั้งแต่ตื่นนอน กิจวัตรประจำวัน การบ้าน หรือแม้กระทั่งการตัดสินใจเล็กๆ น้อยๆ อาจทำให้ลูกพลาดโอกาสในการเรียนรู้เรื่องสำคัญ เช่น การตัดสินใจ การแก้ปัญหาและการเผชิญความผิดหวังเมื่อทำอะไรผิดพลาด

งานวิจัยด้านจิตวิทยาพัฒนาการชี้ว่า เด็กที่ไม่ได้ฝึกตัดสินใจหรือแก้ปัญหาเองตั้งแต่เล็ก มักมีความมั่นใจในตัวเองต่ำและขาดทักษะในการเผชิญสถานการณ์ใหม่ๆ ได้

เมื่อเป็นอย่างนั้นแล้วคุณพ่อคุณแม่ควรปรับตัวอย่างไร?

1. ใช้ AI เป็นผู้ช่วย ไม่ใช่ตัวแทน

แม้ความฉลาดของ AI จะพัฒนาไปจนสามารถช่วยคุณพ่อคุณแม่ทำอะไรได้หลากหลาย เช่น เล่านิทาน จัดตารางกิจกรรม หรือสอนการบ้านลูกได้แล้ว แต่ก็ยังไม่สามารถตอบสนองลูกในด้านจิตใจและอารมณ์ได้ เช่น เมื่อถึงเวลาที่ลูกเสียใจ สับสน หรือกำลังเจอกับความผิดหวัง ลูกก็ยังคงต้องการอ้อมกอดและคำปลอบโยนจากคุณพ่อคุณแม่มากกว่าการตอบสนองจาก AI อยู่ดี

2. ให้ความสำคัญกับสิ่งที่ AI แทนไม่ได้

แม้ AI จะเก่งในการให้ข้อมูล หรือสร้างคำพูดดีๆ ได้ แต่สิ่งที่ไม่สามารถทดแทนได้ก็คือ การมอบความรัก ความอบอุ่น และความเข้าอกเข้าใจความรู้สึกของลูกอย่างแท้จริง ในเวลาที่มีปัญหา เสียใจ หรือต้องเผชิญกับความผิดหวัง ลูกไม่ได้ต้องการข้อมูลหรือคำตอบที่ถูกต้องเพียงอย่างเดียว แต่การรับฟัง อ้อมกอด การอยู่เคียงข้าง และการแสดงความเข้าใจอย่าจริงใจต่างหากคือสิ่งที่คุณพ่อคุณแม่ทำได้ดีที่สุด

นอกจากนี้ การได้สัมผัสอารมณ์จริงๆ ของพ่อแม่ ยังช่วยสอนลูกให้รับรู้ความรู้สึกของตัวเองและของคนอื่น เป็นการสร้าง ความฉลาดทางอารมณ์ (Emotional Intelligence) ที่ไม่มีเทคโนโลยีใดสร้างให้ได้ แม้ AI จะเลียนแบบคำพูดปลอบใจหรือแสดงความเข้าใจ แต่ก็ไม่สามารถสร้างความผูกพันทางอารมณ์ที่ลึกซึ้งและแท้จริงเหมือนความรักจากพ่อแม่ได้

3. รักษาช่วงเวลาของจริงกับลูก

ปฏิเสธไม่ได้ว่าบางครั้ง AI ก็ช่วยทำให้ชีวิตสะดวกสบายมากขึ้น แต่ในขณะเดียวกันคุณพ่อคุณแม่ไม่ควรปล่อยให้เทคโนโลยีมาทำให้เราห่างจากลูก การใช้เวลาอยู่ด้วยกัน ทำกิจกรรมด้วยกัน ฟังลูกเล่าเรื่องราวหรือปัญหาที่เขาเจอในแต่ละวัน การได้เห็นสีหน้า การได้ยินเสียงหัวเราะ นี่คือความสัมพันธ์ที่เกิดขึ้นจริง ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของความมั่นคงและความเชื่อมั่นในตัวเองของลูกต่อไป

อ่านบทความ: สอนลูกใช้ AI : จีนบรรจุวิชา AI เข้าหลักสูตรเด็กประถม พ่อแม่ไทยเตรียมตัวยังไงดี?

อ้างอิง
psychologytoday